Info Alcohol

Wat is het?

Alcohol is de meest gebruikte drug in onze westers samenleving. De scheikundige naam voor alcohol is ethanol. Alcohol is een verdovend middel dat ontstaat uit gisting van granen of vruchtensuikers en wordt verwerkt in drie categorieën drank: bieren (± 5%), wijnen (± 12%) en gedistilleerd (± 35%).

Gist is een klein organisme dat suikers omzet in:

• alcohol
• koolzuurgas (de belletjes in bier en champagne).

In een soort pap worden vruchten (bijvoorbeeld van druiven of appels) en gist bij elkaar gebracht. Behalve van druiven (wijn) kun je ook van granen (bier), rijst (rijstwijn) en zelfs van aardappels (wodka) alcohol maken. Granen (bijvoorbeeld gerst bij bier) bevatten geen suikers maar wel zetmeel. Zetmeel kan worden omgezet in suikers waana de gist weer alcohol kan maken. Door gisting kan een alcoholpercentage van 15% bereikt worden. Voor een hoger alcoholpercentage (zoals whisky en cognac) moet de drank na het gisten nog worden gedistilleerd. Met een technisch proces wordt zo de sterke drank gemaakt.

Wat doet het?

De effecten van alcohol zijn afhankelijk van verschillende factoren. Zo zijn bijvoorbeeld de hoeveelheid die je drinkt, je gewicht, of je regelmatig drinkt of maar zeer zelden en of je een man of een vrouw bent, van invloed op het effect. Ook kunnen persoonlijke factoren een rol spelen. De ene persoon kan bijvoorbeeld agressief worden van alcohol, terwijl de andere persoon juist heel zachtmoedig wordt. Ieder lichaam is per slot van rekening anders.

Als je nog nooit alcohol gedronken hebt is het moeilijk te voorspellen wat je precies gaat voelen. Sommige mensen worden meteen misselijk en draaierig. Anderen worden alleen een beetje lacherig en merken verder maar weinig.

Bij iemand die gewend is aan alcohol treden meestal de volgende effecten op. Let er wel op dat kleine mensen en vrouwen minder alcohol nodig hebben dan grote mensen en mannen.

• 1 tot 2 glazen
  In deze hoeveelheden werkt alcohol opwekkend. Je voelt je alert, ontspannen, vrolijk en je praat makkelijker. Je eetlust neemt toe. Je polsslag en ademhaling gaan sneller en je bloedvaten verwijden zich.
• 3 tot 7 glazen
  Je raakt aangeschoten. Je wordt zorgelozer en je zelfkritiek neemt af. Het beoordelen van situaties gaat lastiger. Soms doe je dingen die je in nuchtere toestand niet zo vlug zou doen. Je reactiesnelheid en de coördinatie van je spieren nemen af.
• meer dan 8 glazen
  De vrolijke stemming kan omslaan in een down gevoel of agressieve stemming. Je gezicht wordt rood en je pupillen worden wijder. Zien, lopen en praten gaat steeds moeilijker.
• meer dan 20 glazen
  Als iemand in korte tijd (binnen een uur) zoveel drinkt, kan alcoholvergiftiging optreden. Je raakt bewusteloos en kan in coma raken en zelfs overlijden. Bij mensen die nog niet volwassen en niet gewend zijn aan alcohol, kan alcoholvergiftiging al eerder optreden.

Kans op verslaving

Alcohol is zowel lichamelijk als geestelijk verslavend. Als je een half jaar 8 glazen per dag drinkt ben je lichamelijk al afhankelijk. In Nederland zijn er zo’n 650.000 probleemdrinkers die meer dan 8 glazen er dag drinken. 300.000 mensen zijn echt alcoholist. Stop je na lang en veel drinken, dan treden er onthoudingsverschijnselen op. Je gaat je ziek voelen omdat je lichaam de alcohol mist. Bij overmatig gebruik is de kans op verslaving groot. Iemand raakt echter niet zomaar verslaafd aan alcohol. Daar gaat vaak lange tijd overheen. Risico lopen mensen die de alcohol voortdurend gebruiken om van stemming te veranderen. Ze merken dat ze zonder alcohol niet meer vrolijk kunnen, zich niet kunnen ontspannen of dat ze angstig worden als ze niet drinken. Ze hebben de alcohol nodig en kunnen er sterk naar verlangen. Tegelijkertijd went het lichaam aan alcohol. Ze moeten steeds meer drinken om het effect nog te voelen. Het nodig hebben van alcohol en de toenemende gewenning zorgen ervoor dat ze steeds meer en steeds vaker gaan drinken. Op een gegeven moment treden ook nog ontwenningsverschijnselen op zoals slecht slapen, zweten, angstig en gespannen worden en last hebben van trillingen. Ook krijgen ze problemen met familie en werk. Door die problemen gaan ze vaak weer drinken. Men komt in een spiraal naar beneden terecht. Bij mensen die lange tijd veel drinken kan controleverlies optreden. Iemand is dan niet meer in staat om na een aantal drankjes te stoppen en drinkt door tot totale dronkenschap.

Mensen die regelmatig alcohol gebruiken zouden eens over de volgende vragen na kunnen denken om te kijken of hun gebruik niet uit de hand loopt:

• Kan ik ook zonder te drinken nog in een goede stemming komen?
• Ben ik de afgelopen tijd steeds meer gaan drinken. Drink ik meer per keer, op meer plekken en op meer tijdstippen?
• Geef ik steeds meer geld uit aan alcohol?
• Levert het drinken steeds meer problemen op bijvoorbeeld met sommige vrienden, werk en opleiding?
• Ben ik in gedachten veel met alcohol bezig?
• Ben ik veranderd sinds ik drink?
• Drink ik weleens om de nadelen van de vorige keer op te heffen? Bijvoorbeeld door te proberen een kater weg te drinken.

De Kater

Door alcohol droog je uit. Dit klinkt vreemd, want je drinkt juist veel. Maar je gaat ook veel vaker naar de WC. Als je één glas bier drinkt, plas je twee glazen vocht uit. Dit komt omdat alcohol de nieren stimuleert om meer vocht af te scheiden in de urine. Je plast dan vaak ook bijna alleen maar water. Doordat je veel vocht verliest wordt je bloed iets stroperiger en verandert de vloeistofdruk in je hersenen. Dit veroorzaakt de hoofdpijn die je hebt bij de kater. De misselijkheid bij een kater komt doordat de alcohol de slijmvliezen van je maag en darmen heeft aangetast.

Afbraak van alcohol

Je lever breekt alcohol af. Het kost de lever ongeveer zo’n 1,5 uur om een standaard glas alcohol af te breken. Als je dus tien standaard horeca glazen bier of sterke drank op een avond drinkt, duurt het ongeveer 15 uur voordat al deze alcohol is afgebroken. Houdt hier dus rekening mee als je de volgende dag moet auto rijden. Bij de afbraak van alcohol worden ook andere stoffen gevormd die ook voor een gedeelte van het kater-gevoel zorgen. Alcohol wordt niet sneller afgebroken door koffie, een koude douche of dansen. De hoeveelheid alcohol in je bloed wordt ook niet minder door te gaan overgeven. Tijdens de afbraak van alcohol is je lever daar druk mee bezig. Hierdoor kan je lever minder goed andere dingen afbreken. Zo hopen calorieën uit eten zich sneller op.

Risico’s op korte termijn

Bij het drinken van meer dan twintig standaard glazen alcohol kan bij een volwassen man alcoholvergiftiging optreden. Als iemand zoveel in korte tijd (binnen een uur) drinkt, kan bewusteloosheid optreden en kan deze drinker in coma raken en zelfs overlijden.

Risico's op de lange termijn

Allerlei ziekten en sociale problemen kunnen het gevolg zijn van overmatig alcoholgebruik.

Hersenen:

Bij jongeren onder de 21 jaar kan veel minder alcohol al grote schade veroorzaken. Tot die leeftijd zijn je hersenen nog niet helemaal af. Alcohol kan grote problemen in de ontwikkeling van je hersenen veroorzaken. Die schade komt nooit meer goed waardoor je later bijvoorbeeld dingen minder goed kunt onthouden. Bij gebruik van meer dan 25 glazen alcohol per week neemt de kans op hersenschade bij volwassen mensen toe. De concentratie, het geheugen en de informatieverwerking worden slechter. Langdurig teveel alcoholgebruik kan vroegtijdige dementie veroorzaken. Deze kan variëren van een verminderd geheugen tot het optreden van het zeer ernstige Korsakov-syndroom. In het begin kan men zich dingen die net gebeurd zijn niet meer zo goed herinneren. Later kan men zich hele stukken niet meer herinneren en fantaseert men verhalen om die stukken op te vullen. Tenslotte herkent men personen niet meer.

Lever:

Door overmatig alcoholgebruik kan een vetlever ontstaan. Dit kan al gebeuren na een paar dagen flink drinken. Het herstelt zich als iemand weer stopt met drinken. Bij langdurig alcoholgebruiken kan de lever ontstoken raken (alcoholhepatitis). Blijft men veel drinken, dan worden de levercellen echt vernietigd en vervangen door bindweefsel (levercirrose). De lever is dan onherstelbaar beschadigd.

Kanker:

Er een duidelijk verband tussen alcoholgebruik en kanker van mond, keel, strottenhoofd en slokdarm aangetoond. Zware drinkers hebben meer kans op kanker aan de lever en de dikke darm. Vrouwen hebben een groter risico op borstkanker.

Zwangerschap:

Zwangerschap en alcoholgebruik gaan niet samen. Zelfs matig alcoholgebruik kan al gevolgen hebben voor het kind. Veel drinken veroorzaakt onherstelbare schade aan het kind.

Maatschappelijke gevolgen:

Nogal wat mensen die teveel drinken, krijgen grote problemen met familie, vrienden, werk en politie. Relaties komen onder grote druk te staan. Op het werk wordt steeds meer verzuimd. Agressie en zinloos geweld komen na overmatig alcoholgebruik regelmatig voor, zowel thuis als in het uitgaansleven.

Risico's verminderen

Echt veilig gebruik van alcohol bestaat niet op jonge leeftijd. Druggebruik is altijd risico lopen. Iemand die wil gebruiken moet proberen het zo veilig mogelijk te gebruiken. Dit kan als een gebruiker:

• met mate gebruikt; dus niet elke dag maar af en toe en niet teveel in één keer
• alleen voor plezier en ontspanning gebruikt en niet om problemen weg te drinken
• in vrije tijd gebruikt en niet tijdens school, studie of werk
• niet gebruikt in combinatie met (andere) drugs
• in een vertrouwde omgeving gebruikt
• niet gebruikt bij deelname aan het verkeer
• niet gebruikt bij depressies, angstaanvallen of psychoses
• bij elk glas alcohol een glas water drinkt om uitdroging te voorkomen
• je veilig vrijt als het er van komt. Alcohol kan zin in sex opwekken terwijl je minder denkt aan de risico’s

De Wet

In de Drank- en Horecawet staat dat aan jongeren onder de 16 jaar geen alcoholische dranken verkocht mogen worden. Aan jongeren tussen de 16 en 18 jaar mogen alleen zwak alcoholische dranken worden verkocht. Dit zijn dranken met minder dan 15% alcohol, te koop in de horeca, slijterijen maar ook supermarkten. Dranken met meer dan 15% alcohol zijn sterk alcoholische dranken. Deze mogen alleen in slijterijen en de horeca verkocht worden aan mensen boven de 18 jaar. De verkoper van alcohol (de barkeeper of de winkelier) moet jongeren altijd om een geldig leeftijdsbewijs vragen (paspoort, rijbewijs, bromfietsdocument). Verkoopt hij drank aan iemand onder de 16 jaar kan hij zijn vergunning kwijtraken. Jongeren zijn zelf niet strafbaar. Deze regels gelden overal waar alcohol verkocht wordt; in winkels, cafés, bars, kantines enzovoort. Thuis kunnen eigen regels opgesteld worden. Er mogen geen mensen in bars etc. worden toegelaten die zichtbaar teveel gedronken hebben. Ook mag geen alcohol geschonken worden aan mensen die in een ‘kennelijke staat van dronkenschap’ zijn.

Het verkeer

In het verkeer vallen in Nederland door het gebruik van alcohol zo’n 250 doden en 3400 ernstige gewonden per jaar. Vandaar dat er in de wet strenge regels zijn opgenomen over het gebruik van alcohol in het verkeer. Het rijden met meer dan 0,5 promille alcohol in het bloed is strafbaar. Deze wet geldt voor alle voertuigen en dus ook voor de fiets. De grens van 0,5 promille wordt bereikt door het drinken van 2 à 3 standaardglazen van een alocholische drank. Voor beginnende automobilisten geldt dat zij in de eerste 5 jaar dat ze hun rijbewijs hebben maximaal 0,2 promille alcohol in hun bloed mogen hebben. Dat betekent voor de meeste mensen ruim 1 standaardglas van een alcoholische drank. De grens van 0,2 promille geldt ook voor bestuurders van bromfietsen, snorfietsen en scooters onder de 24 jaar. Het rijden onder invloed is in Nederland een misdrijf. Dit betekent o.a. dat je bij veroordeling een strafblad kan krijgen met de mogelijk gevolgen voor je carrière en dat er relatief hoge geldboetes mogelijk zijn.